Kadın idrar kaçırma ve pelvik organ sarkmaları (prolapsus) genellikle normal doğumların oluşturduğu travmaya bağlı gelişen, önceleri yaşam kalitesini bozan fakat zamanla böbrekleri tehdit eder hale gelen ciddi bir hastalıktır. Yapılan bir araştırmaya göre kadın nüfusunun %55’ni etkilemektedir ve kadınların ancak %30’u bu konuda tıbbi bir yardım almak için bir sağlık kuruluşuna başvurmaktadır.

Pelvik tabanı oluşturan adele ve fasyaları; mesane, uterus (ana rahmi) ve vajina ile rektumu bir arada tutan ve bir bütün olarak anatomik ve fonksiyonel olarak adeta bir hamak görevi gören yapıları oluştururlar. Bu hamağın ön kollarının kopması stres inkontinans dediğimiz öksürme hapşırma yada yerden bir şey kaldırma gibi durumlarda idrar kaçırmaya neden olurken; hamağın arka kollarındaki kopma mesaneyle birlikte uterusun (ana rahmi) vaginadan dışarıya doğru sarkıp fıtıklaşmasına ve sarkmalara sebep olur. Ayrıca bu hamağın üzerine yayılmış durumda bulunan gerilime duyarlı sinir ağları (hipogastrik ganglionlar) bulunur ki bunlar mesaneye idrar doldukça artan ağırlığa bağlı olarak sinir ağlarında gerilme ve idrar yapma isteği oluşumunu sağlar. İşte bu sarkmaların oluşturduğu gerilme mesanede idrar yapma isteği ve kasılmalara yol açarak idrar kaçırmalara neden olur.

Tedavisinde cerrahi en önemli seçenektir. Genel olarak abdominal (karın içinden) yaklaşım ve vajinal cerrahiler olmak üzere iki yolla yapılır. Ağır prolapsuslarda uterus (ana rahmi) bütün olarak vajina dışına çıkmıştır, bu durumda bazı cerrahlar vajinal histerektomi (ana rahminin çıkarılması) ile birlikte vajinal prolapsus cerrahisi önerir. Oysaki ana rahmi vajinal açının tersi yönünde yerleşik olup karın içi basıncını yanlara dağıtma görevi görmektedir, bu görevi karda yürürken batmamak için ayakkabı üzerine giyilen kar ayakkabılarının yapmış olduğu göreve benzetebiliriz. Bu nedenle kanser şüphesi veya başka bir nedenle uterusun çıkarılması gerekmiyorsa sarkma nedeniyle uterusun çıkarılmasını önermemekteyiz.

Abdominal yolla yapılan cerrahide karın içinden barsaklar ekarte edilerek vaginal kenarlara tutturulan sentetik mesh ler promontoriuma ( Lumbal 5-sacral 1 vertebra arasındaki disk boşluğu) doğru gerilerek asılır. Halbuki doğum yapmamış bir kadın vaginal açısı sacral 2-3 hizasındadır. Bu yöntemle vagina açısı bozulmakta ön ve arka kısımda oluşan boşluklardan nük sarkmalar oluşmaktadır, ayrıca bu yöntemde karın boşluğu ve barsaklar operasyon sahası içinde yer aldığından yapışıklık riski bulunmaktadır.

Vajinal yolla yapılan cerrahilerin en etkili olanı 4 kollu mesh ve posterior IVS yöntemidir. Böylece anatomik olarak pelvik tabanda aslına uygun bir hamak oluşturulur, idrar kaçırma ve sarkmalar için estetik bir çözüm sunar. Vajina dokusu mesh ile çok uyumlu bir dokudur, mesh erozyonu korkulan bir komplikasyon olsa da aslında bu mesh ile alakalı değil uygulanan cerrahi teknik yetersizliğiyle ilgilidir. Tecrübeli cerrahlar tarafından yapılan mesh li vajinal cerrahi en etkili ve en estetik ameliyat yöntemidir, üstelik karın boşluğu ve barsaklar riske edilmez, ayrıca gerçek anatomiye en uygun çözüm sunmaktadır.

Yapılan bazı tıbbi çalışmalarda kadın cinsel sağlığında düzelme ve memnuniyet oranları en yüksek oranda vajinal cerrahi yapılan prolapsus tedavilerinde bulunmuştur, ayrıca vajinal cerrahi ile rektosel (rektum sarkması) onarımı ve perinoplasti gibi estetik ve fonksiyonel cerrahilerde yapılabilmektedir.

Sağlıklı ,mutlu ,neşeli günler dilerim…

Op. Dr. Tuncay ŞAFAK